Guillermo del Toro presenteert moderne Frankenstein voor techbros tijdperk

Er is een reden waarom het verhaal van Frankenstein blijft voortbestaan. Het onderzoek naar de arrogantie en de onmenselijke wetenschappelijke vooruitgang van de mensheid is alleen maar relevanter geworden sinds de dagen van Mary Shelley. Het streven naar ‘innovatie ten koste van alles’ heeft geleid tot de geboorte van nieuwe monsters, geboren uit mensen die niet hebben nagedacht (of geweigerd hebben) over de gevolgen van hun daden. Het is dan ook geen wonder dat Victor Frankenstein in de Netflix-aanpassing van Guillermo del Toro zo sterk op een moderne techbroer lijkt. Het is zo’n beetje hun model.

Als je je ogen een beetje dichtknijpt, zie je de roekeloosheid van Frankenstein in Mark Zuckerberg die de rol van Facebook negeert bij het bevorderen van de genocide in Myanmar, Elon Musk die liegt over de werkelijke zelfrijdende capaciteiten van Tesla (wat tot verschillende ongelukken zou kunnen leiden), of Sam Altman’s OpenAI die een verbazingwekkende AI-zoekmachine bouwt die is getraind op gestolen inhoud. De gevolgen zijn rampzalig, ze willen alleen maar roepen: “Hij leeft!” naarmate hun producten viraal gaan (en naarmate hun investeerders de betrokkenheid vergroten).

Del Toro’s Frankenstein is een remix van de kernelementen van de roman – er is de gedoemde romantiek, de gekke wetenschapper gedreven door zijn ego, en het sympathieke monster dat veel meer menselijkheid laat zien dan zijn schepper – opnieuw vormgegeven in de weelderige stijl van de regisseur. Maar uit de explosieve opening van de film, waarin een Arctisch schip Victor Frankenstein (Oscar Isaac) ontmoet, achtervolgd door een schijnbaar onsterfelijk wezen (Jacob Elordi), blijkt ook duidelijk dat del Toro niet afdwaalt van zijn horrorwortels. Armen worden afgerukt, liters bloed worden vergoten. Deze Frankenstein bevat massa’s.

Waarom ging Victor Frankenstein door de hel om de doden te reanimeren? Omdat hij dat kon. In de roman en in deze film is het altijd de hele beproeving geweest om op te scheppen en zijn grootheid als wetenschapper te demonstreren. Hij dacht er niet over na wat hij te danken had aan de nieuwe levensvorm, of aan de wreedheid van het ter wereld brengen van een wezen zonder partner. Het maakte niet uit wie hij pijn deed. Klinkt dit bekend?

Wat Del Toro echt maakt Frankenstein is zijn begrip van de personages. Als Victor Frankenstein belichaamt Oscar Isaac de punkrockcharme van een rebelse wetenschapper die denkt dat hij in zijn eentje een manier kan bedenken om het leven nieuw leven in te blazen. Maar hij leeft ook met de herinnering aan een gewelddadige vader die waarschijnlijk zijn geliefde moeder heeft vermoord. Elizabeth fascineert en intrigeert Victor, maar walgt ook van zijn apathie jegens de natuurlijke wereld. Het is niet moeilijk te begrijpen waarom je onmiddellijk sympathie voelt voor het wezen, dat door Jacob Elordi wordt gespeeld als een soort kinderlijke bovenmens. Het is een onmiddellijke teleurstelling voor Frankenstein, die niet anders kan dan de cyclus van misbruik herhalen die hij met zijn vader heeft meegemaakt.

Terugkijkend op zijn carrière is het alsof Del Toro in al zijn films heeft geprobeerd de roman van Shelley aan te passen. Elementen van het verhaal zie je terug in zijn debuutfilm Cronos, die draait om een apparaat dat mensen onsterfelijk maakt (maar hen ook vervloekt met bloeddorst). De tragische vader-zoonrelatie tussen Frankenstein en het wezen is direct verbonden met kwaadaardige vampiers in Blade II. De gotische romance tussen Frankenstein en zijn schoonzus Elizabeth (die ook oog heeft voor het wezen) weerklinkt in Crimson Peak. En het verlangen van een ogenschijnlijk ‘slecht’ wezen om zich aan te passen aan het normale menselijke leven vormt de kern van Del Toro’s film The Shape of Water.

In een interview met NPR zei Del Toro dat hij als kind voor het eerst het monster zag verschijnen in de film Frankenstein uit 1931 en dat het een openbaring was. Het was een ervaring die hem hielp zijn geloof te begrijpen en blijkbaar zijn hele kijk op het leven en de kunst. Zijn Frankenstein is het werk van iemand die al tientallen jaren met de geschiedenis leeft. Het komt tot leven met weelderige decors, zijn liefde voor weelderige kleuren (er is een scène van een rode sjaal die in de lucht zweeft die me achtervolgt) en zijn fascinatie voor het macabere.

Er zit een les in Frankenstein voor de hedendaagse tech-elite, maar gezien hun huidige obsessie met AI, ondanks de potentieel enorme sociale en ecologische gevolgen ervan, heb ik weinig hoop dat ze er iets van zullen leren. Toen Guillermo del Toro werd geïnterviewd door NPR over het gebruik van generatieve kunstmatige intelligentie, sprak hij als iemand die Shelley’s roman echt begreep. Hij gaf aan dat hij liever zou sterven dan gebruik te maken van deze technologie. Del Toro lijkt dus een sterke mening te hebben over het gebruik van kunstmatige intelligentie in de creatieve sector.

Generatieve kunstmatige intelligentie verwijst naar systemen die in staat zijn om zelfstandig nieuwe content te creëren op basis van input die ze hebben gekregen. Dit kan variëren van het maken van muziek tot het schrijven van verhalen. Het idee achter deze technologie is om het creatieve proces te versnellen en te automatiseren, maar del Toro lijkt er niet van overtuigd te zijn dat dit de juiste weg is.

De regisseur lijkt dus een diepe waardering te hebben voor het creatieve proces en de menselijke touch die daarbij komt kijken. Hij lijkt te geloven dat ware kunst voortkomt uit de ziel en de emoties van een kunstenaar, en niet uit een algoritme of machine. Zijn uitspraak kan worden gezien als een uiting van zijn passie voor authentieke kunst en zijn afkeer van kunstmatige creativiteit.

Het is interessant om te zien hoe verschillende kunstenaars en creatievelingen denken over de opkomst van kunstmatige intelligentie in hun vakgebied. Sommigen zien het als een kans om nieuwe mogelijkheden te verkennen en innovatieve projecten te creëren, terwijl anderen het juist als een bedreiging zien voor de traditionele kunstvormen.

Het is duidelijk dat kunstmatige intelligentie een controversieel onderwerp is binnen de creatieve industrie en dat er nog veel discussie zal volgen over de impact ervan op kunst en cultuur. Guillermo del Toro’s standpunt biedt een interessante kijk op deze discussie en laat zien dat er verschillende perspectieven zijn op dit complexe onderwerp.

BRON