Paul Arends
Over een paar dagen begint de langverwachte juryselectie van het geval Musk versus Altman. Aan het einde van dat proces zal een federale rechtbank in Oakland negen gewone mensen de opdracht geven om te beslissen of OpenAI Elon Musk heeft opgelicht toen het zijn reorganisatie aankondigde en onlangs voltooide om een meer traditioneel bedrijf met winstoogmerk te worden. Het proces is niet alleen de plek waar twee miljardairs publiekelijk hun grieven tegen elkaar kunnen uiten, maar heeft ook het potentieel om de kunstmatige intelligentie-industrie opnieuw vorm te geven.
Hoe zijn we hier terechtgekomen?
Musk klaagde OpenAI voor het eerst aan in 2024, maar de kiem van de controverse werd gelegd toen Sam Altman de miljardair op de avond van 25 mei 2015 een e-mail stuurde. “Ik heb er veel over nagedacht of het mogelijk zou zijn om te voorkomen dat de mensheid kunstmatige intelligentie ontwikkelt. Ik denk dat het antwoord absoluut nee is”, schreef Altman destijds. “Als het toch zou gebeuren, lijkt het erop dat het goed zou zijn als iemand anders dan Google het eerst zou doen. Eventuele gedachten over de vraag of het goed zou zijn voor [Y Combinator] een Manhattan-project voor kunstmatige intelligentie starten?”
“Waarschijnlijk de moeite waard om over te praten”, reageerde Musk een paar uur later. Datzelfde jaar kondigde OpenAI zichzelf aan aan de wereld, met Altman en Musk als co-presidenten van de nieuwe joint venture. “OpenAI is een non-profit onderzoeksbureau voor kunstmatige intelligentie. Ons doel is om digitale intelligentie te bevorderen op een manier die de mensheid als geheel ten goede kan komen, zonder te worden beperkt door de noodzaak om financieel rendement te genereren. Omdat ons onderzoek vrij is van financiële verplichtingen, kunnen we ons beter concentreren op de positieve menselijke impact.”
Als we OpenAI’s verslag van de gebeurtenissen die volgden in 2017 mogen geloven, was bijna iedereen bij het bedrijf, inclusief Musk, het erover eens dat een entiteit met winstoogmerk “deel moest uitmaken van de volgende fase van OpenAI”, vanwege de enorme hoeveelheid investeringen die nodig was om zijn oorspronkelijke missie na te streven. Op een gegeven moment, voordat Musk in februari 2018 de raad van bestuur van OpenAI verliet, zei OpenAI dat hij om volledige controle over het bedrijf vroeg, met de bedoeling het uiteindelijk te laten samensmelten met Tesla.
Na het vertrek van Musk richtte OpenAI in 2019 zijn divisie met winstoogmerk op, die destijds was georganiseerd onder een ‘afgetopte winst’-structuur die was ontworpen om het rendement voor investeerders te beperken tot 100x, waarbij eventuele overtollige inkomsten naar de non-profitorganisatie van het bedrijf vloeiden. Het idee is dat als OpenAI kunstmatige algemene intelligentie zou ontwikkelen, de non-profitorganisatie de grootste begunstigde zou zijn. Na het succes van ChatGPT in 2022 werd die structuur echter problematisch voor OpenAI, omdat het bedrijf steeds meer kapitaal probeerde aan te trekken en, als onderdeel van de financieringsronde van $ 6,6 miljard in oktober 2024, naar verluidt had ingestemd met een deadline van minder dan twee jaar om zijn winstgevende activiteiten te bevrijden van de controle van de non-profitorganisatie.
“De kern van dit experiment is dat OpenAI begon als een non-profitorganisatie en vervolgens besloot dat het een organisatie met winstoogmerk moest zijn om de enorme sommen geld bijeen te brengen die nodig waren om de technologie te ontwikkelen die het wilde creëren”, legt professor Michael Dorff, uitvoerend directeur van het Lowell Milken Institute for Business Law and Policy aan de UCLA, uit. “Dit is een zeer problematische overgang volgens de wet.”
Eerder dit jaar kondigde OpenAI, na langdurige onderhandelingen met Microsoft (de grootste investeerder met winstoogmerk) en de procureurs-generaal van Californië en Delaware, de succesvolle reorganisatie van zijn bedrijfsstructuur aan. In zijn huidige vorm is het bedrijf met winstoogmerk nu een onderneming van openbaar nut, waardoor het aantrekkelijker wordt voor beleggers die op zoek zijn naar een eenvoudige rendementsstructuur. Ondertussen bezit de non-profitorganisatie – nu bekend als de OpenAI Foundation – aandelen in de for-profitdivisie, een belang dat op het moment dat de deal werd aangekondigd op 130 miljard dollar werd gewaardeerd.
Eind vorig jaar diende Musk een bevel in om de reorganisatie te voorkomen, maar dat mislukte. Als een van de eerste donoren van OpenAI zal Musk geen enkele cent geld zijn kant op zien komen als het bedrijf een beursintroductie doet, omdat donaties worden gedaan zonder enige verwachting van enig rendement. Musk beweerde vervolgens dat het oprichtersteam van OpenAI, waaronder CEO Sam Altman en president Greg Brockman, hem als donor had opgelicht.
Het bepalen van het exacte bedrag van Musks bijdrage aan OpenAI was een van de eerste vragen tijdens de voorlopige ontdekking. Zie je, Musk heeft zijn monetaire bijdragen enorm overdreven. Tot maart 2023de miljardair beweerde regelmatig ongeveer $ 100 miljoen aan OpenAI te hebben gedoneerd. Later halveerde hij die schatting en vertelde het CNBC in mei 2023: “Ik ben niet zeker van het exacte cijfer, maar het is een cijfer in de orde van $50 miljoen.” In recente gerechtelijke documenten werd dat cijfer opnieuw herzien naar 38 miljoen dollar, wat het huidige cijfer is.
Wat staat er op het spel voor OpenAI?
In zijn oorspronkelijke klacht probeerde het juridische team van Musk “de gootsteen naar OpenAI te gooien”, zegt professor Dorff. In daaropvolgende documenten hebben de advocaten van Musk de gewenste uitkomsten van hun cliënt beperkt tot een handvol oplossingen. Als de jury in zijn voordeel beslist, heeft Musk de rechtbank gevraagd om Altman en Brockman te dwingen af te treden en OpenAI te herstructureren als “een echte openbare liefdadigheidsinstelling die opereert zoals de non-profitorganisatie waarvoor het bedoeld was, in overeenstemming met haar oprichtingscharter en missie.” Hij heeft ook het zeer ongebruikelijke verzoek gedaan om eventuele geldelijke schadevergoeding die hem wordt toegekend, door te sturen naar de non-profitorganisatie van OpenAI.
Volgens professor Dorff is het zeer onwaarschijnlijk dat Musk de reorganisatie van OpenAI kan terugdraaien. Rechter Yvonne Gonzalez Rogers heeft al aangegeven terughoudend te zijn om dit te doen – en zij is het, niet de jury, die zal beslissen of dit een passende oplossing is. Musk vraagt de rechter eigenlijk om een complexe bedrijfsherstructurering op te lossen.
“Er was een tijd dat dit mogelijk zou zijn geweest, toen de procureurs-generaal van Delaware en Californië tussenbeide kwamen en tot het huidige compromis kwamen”, legt Dorff uit. “Of je het nu eens of oneens bent met wat de AG’s besloten hebben te doen, ik denk dat het onwaarschijnlijk is dat de rechtbank het gepast zal achten om dat compromis ongedaan te maken, vanwege alle betrokken hoge regeringsfunctionarissen die, in theorie, over de juiste prikkels beschikten.” Toen Musk zijn verzoek indiende voor een voorlopig bevel om de omvorming van OpenAI naar een bedrijf met winstoogmerk tegen te houden, zei de rechter dat het verzoek ‘buitengewoon was en zelden werd ingewilligd’. Het feit dat Musk nauw betrokken is bij OpenAI-concurrent xAI “zou ook zwaar kunnen wegen op de mening van de rechter”, voegt Droff toe.
Het is onzeker hoe de andere beweringen van Musk zullen uitpakken, aangezien de jury zal beslissen of OpenAI zich schuldig maakt aan oplichting. Volgens Dorff eindigen de meeste zaken met een schikking tussen de twee partijen vanwege het risico dat een jury bij de uitkomst wordt betrokken. “Ik zie dat hier echt niet gebeuren, gezien de strekking van het dispuut”, zegt hij. “Het lijkt onwaarschijnlijk dat beide partijen tot een akkoord zullen komen.”
Als de zaak eindigt met een jurybeslissing, is het aan die negen mensen om, onder begeleiding van de rechter, te beslissen over de geldelijke schadevergoeding. “Het zal heel moeilijk zijn om te begrijpen waarom er een maximalistische versie en een minimalistische versie is. Het zijn heel verschillende getallen en het resultaat zou ergens tussenin kunnen liggen”, zegt Dorff. Het juridische team van Musk eist een bedrag tussen de 65,5 en 109,43 miljard dollar van OpenAI (en tussen de 13,3 en 25,06 miljard dollar van Microsoft, mede gedaagde in de zaak). In het ergste geval suggereert professor Dorff dat Altman het vertrouwen van het bestuur van OpenAI zou kunnen verliezen, wat hem zijn CEO-positie zou kunnen kosten. Het kan ook zijn dat u gedwongen wordt cheques uit te schrijven om de uitbetalingen te betalen.
Dorff vermoedt dat OpenAI de minimalistische versie waarin Musk wordt beloond met zijn donatie van $38 miljoen (en uiteindelijk bij de non-profitorganisatie van het bedrijf terechtkomt) wel leuk zou vinden. Als andere ontevreden donoren OpenAI zouden melden wegens fraude, zou de Musk versus Altman Deze zaak zou het gemakkelijker maken om dergelijke zaken te vervolgen, omdat “de kaart in kaart is gebracht van welke rechtszaken de meeste kans van slagen hebben”, zegt Dorff. Dit zou echter neerkomen op “road tickets” voor OpenAI.
Wat er ook gebeurt, het moet een veelbewogen proces zijn. Met openbare getuigenissen van Microsoft-CEO Satya Nadella, voormalig OpenAI-bestuurslid en Musk-vertrouweling Shivon Zilis, en zelfs Altman zelf, zullen we op zijn minst worden getrakteerd op een schat aan voorheen privécommunicatie – en een paar nieuwe woordenschat – tussen enkele van de rijkste mensen in de technische ruimte.
